Zintuiglijke activiteiten voor ouderen die herinneringen en gesprekken losmaken

Zintuiglijke Activiteiten Ouderen

Zintuiglijke activiteiten voor ouderen werken omdat ze niet via het geheugen binnenkomen, maar via het lichaam. De geur van versgebakken appeltaart, een liedje van vroeger, de textuur van een wollen deken of de smaak van een zoute haring roepen iets op dat woorden vaak niet meer bereiken. Op deze pagina leggen wij uit hoe een zintuigenmiddag is opgebouwd, waarom de vijf zintuigen zo goed aansluiten bij bewoners van een verpleeghuis en wat je als activiteitenbegeleider of teamleider zorg kunt verwachten wanneer Make it Awesome een zintuigenfeestje komt verzorgen. Ons team organiseert belevingsactiviteiten voor zorginstellingen in het Westland en de rest van Zuid-Holland, van een kleine huiskamergroep tot een feest voor de hele locatie. Steeds vertrekken wij vanuit dezelfde vraag: wat moet deze middag opleveren voor de mensen die erbij zijn? Vanuit dat antwoord kiezen wij thema, tempo, prikkels en begeleiding. Lees verder voor de opbouw, de valkuilen en concrete ideeën per zintuig.
Organiseer Jouw Evenement!
Bekijk Onze Projecten

Waarom zintuiglijke activiteiten bij ouderen zo goed werken

Het geheugen voor feiten slijt bij veel ouderen, zeker bij dementie, maar het geheugen voor geuren, klanken en aanrakingen blijft opvallend lang intact. Dat verklaart waarom een bewoner die de naam van zijn kinderen niet meer weet, wel feilloos meezingt met een lied uit zijn jeugd. Zintuiglijke activiteiten voor ouderen maken gebruik van precies dat mechanisme. Ze vragen geen uitleg, geen spelregels en geen prestatie. Je hoeft niets te onthouden om te genieten van de geur van koffie of het gevoel van warm zand tussen je vingers. In een verpleeghuis zien wij daardoor vaak dat mensen die anders teruggetrokken zijn, ineens reageren, lachen of beginnen te vertellen. Voor de begeleiding is dat waardevol: een zintuiglijke prikkel opent een gesprek dat anders niet was ontstaan. Er is nog een reden waarom zintuiglijke activiteiten zo goed passen bij ouderen. Veel bewoners ervaren de dag als eentonig, met vaste tijden voor eten, rusten en verzorging. Een middag waarin ineens iets te ruiken, te proeven en te voelen valt, doorbreekt dat ritme zonder onrust te veroorzaken, mits de prikkels goed gedoseerd zijn. Daar zit ook de kern van ons werk. Een zintuigenfeestje is geen kermis van indrukken, maar een zorgvuldig samengestelde reeks ervaringen waarin elk zintuig zijn eigen moment krijgt. Per groep kijken wij welke prikkels passen: een afdeling met gevorderde dementie vraagt om minder en zachtere prikkels dan een groep bewoners in een aanleunwoning die vooral gezelligheid zoekt. Zo blijft de activiteit prettig voor iedereen, ook voor de familie en de medewerkers die erbij zijn.
Organiseer Jouw Evenement!

Zien, horen, ruiken, proeven en voelen: ideeën per zintuig

Zien begint bij het decor. Wij kleden de ruimte aan in een thema dat bewoners herkennen, bijvoorbeeld een strand, een ouderwetse kermis of een tuinbouwkas zoals veel Westlandse bewoners die van vroeger kennen. Kleuren, oude voorwerpen en foto’s van de streek geven houvast en nodigen uit tot kijken en herkennen. Horen doen wij met live muziek of met zorgvuldig gekozen liedjes van vroeger, afgewisseld met momenten van stilte zodat het niet overprikkelt. Een accordeon, een draaiorgelklank of een smartlap roept bij veel ouderen direct beweging op. Ruiken is het zintuig dat het diepst in het geheugen graaft. Denk aan versgemalen koffie, lavendel, gebakken uien, een pas gemaaid grasveld of de geur van een echte kerstboom. Geuren zetten wij bewust in, op een vaste plek in de ruimte en niet allemaal tegelijk, zodat ze niet in elkaar overlopen. Proeven koppelen wij aan kleine, herkenbare hapjes: een stukje stroopwafel, een zoute haring, een likje advocaat of een bakje kersen. Dit stemmen wij vooraf af met de zorg, zodat rekening wordt gehouden met slikproblemen, diëten en allergieën. Voelen sluit de rij: een mand met wol, schelpen, dennenappels of een warme kruik, een handmassage met geurolie of een dier dat geaaid mag worden. Bij een bakworkshop op locatie komen meerdere zintuigen samen, want deeg kneden, de geur van de oven en samen proeven vormen één doorlopende ervaring. Het mooie van deze opzet is dat elke bewoner zelf kiest waar hij bij aanhaakt. De een wil zingen, de ander wil vooral ruiken en kijken. Beide zijn goed.

Opbouw van een zintuigenmiddag met activiteiten voor ouderen

Een goede zintuigenmiddag heeft een duidelijk verloop, ook als bewoners dat verloop zelf niet bewust ervaren. Meestal werken wij met een rustige opening, een middenstuk met de meeste prikkels en een zachte landing aan het eind. De opening is het moment van ontvangst: bewoners komen binnen in een ruimte die al klaar is, met een herkenbare geur, zachte muziek en een gastheer of gastvrouw die iedereen persoonlijk begroet. Dat geeft veiligheid. In het middenstuk bieden wij de zintuigen één voor één aan, verdeeld over kleine tafels of hoeken in de zaal. Bewoners bewegen in hun eigen tempo van de ene beleving naar de andere, vaak samen met een vrijwilliger of familielid. Wie niet mobiel is, krijgt de prikkels aan tafel gebracht. Tussendoor is er steeds een moment zonder nieuwe prikkels, bijvoorbeeld een kopje koffie of een gesprek over wat net geroken of geproefd is. De afsluiting is bewust kalm: een bekend lied dat iedereen meezingt, een laatste hapje en een rustige overgang naar het gewone dagritme. Zo voorkom je dat bewoners onrustig terugkeren naar de afdeling. In de praktijk duurt een zintuigenmiddag met activiteiten voor ouderen niet te lang, omdat de aandachtsspanne beperkt is en de vermoeidheid snel toeslaat. Liever kort en intens dan lang en uitgeput. Vooraf bespreken wij met de activiteitenbegeleiding welke bewoners meedoen, welke prikkels gevoelig liggen en hoeveel begeleiders er nodig zijn. Ons team neemt de opbouw, het materiaal en de aankleding voor zijn rekening, zodat de zorgmedewerkers echt bij hun bewoners kunnen zijn in plaats van bij de organisatie.
Neem contact op

Zintuiglijke activiteiten voor ouderen organiseren met Make it Awesome

Een zintuigenfeestje organiseren kost tijd die zorgteams meestal niet hebben. Daarom nemen wij het hele traject uit handen, van het eerste idee tot de laatste bewoner die tevreden terug naar de huiskamer gaat. Het begint met een gesprek over het doel. Wil je bewoners met dementie activeren, wil je een familiedag geven waarin kinderen en kleinkinderen samen met opa of oma iets beleven, of wil je een themamiddag die aansluit bij een seizoen? Vanuit dat doel ontwikkelen wij een concept met decor, muziek, geuren, hapjes en materialen om aan te raken. Alles stemmen wij af op de locatie: een gemeenschappelijke ruimte in een verpleeghuis vraagt om een andere opstelling dan een tuin of een grote zaal. Op de dag zelf bouwen wij op, begeleiden wij de activiteiten met onze eigen hosts en entertainment en ruimen wij na afloop alles netjes weer op. Ons werkgebied is het Westland, met plaatsen als Naaldwijk, Monster en ‘s-Gravenzande. Daarnaast komen wij in heel Zuid-Holland, waaronder Den Haag, Delft, Rotterdam en Maassluis. Zintuiglijke activiteiten voor ouderen combineren wij regelmatig met een vrijwilligersfeest of een personeelsfeest in de zorg, zodat de mensen die dagelijks voor de bewoners zorgen ook zelf iets moois meemaken. Wil je weten wat mogelijk is voor jouw locatie? Neem contact met ons op via het contactformulier, per telefoon of per e-mail. Ons team denkt graag mee over een zintuigenmiddag die past bij jullie bewoners, jullie ruimte en jullie mensen. Jullie genieten, wij maken het Awesome.
Ontdek meer

Veelgestelde vragen over zintuiglijke activiteiten ouderen

Wat zijn zintuiglijke activiteiten voor ouderen precies?
Zintuiglijke activiteiten voor ouderen zijn belevingen die één of meer zintuigen gericht aanspreken. Denk aan ruiken aan kruiden, luisteren naar muziek van vroeger, proeven van bekende hapjes, voelen aan verschillende materialen of kijken naar herkenbare beelden. Het doel is niet presteren of leren, maar ervaren. Daardoor zijn deze activiteiten ook geschikt voor bewoners die cognitief achteruitgaan. Een zintuigenfeestje bundelt meerdere van deze belevingen in één samenhangende middag met een thema. Wij bouwen zo’n middag op als een reeks kleine ervaringen in plaats van één groot programma. Elke bewoner kiest zelf waar hij bij aanhaakt en hoe lang. Dat maakt de activiteit laagdrempelig voor de deelnemers en overzichtelijk voor de begeleiding.
Bij dementie verdwijnt het vermogen om feiten en namen op te halen vaak eerder dan het gevoelsgeheugen. Geuren, klanken en aanrakingen komen binnen via oudere delen van het brein die langer blijven functioneren. Een bekend liedje of de geur van boenwas kan daardoor een herinnering losmaken die met woorden niet bereikbaar was. Zintuiglijke activiteiten vragen bovendien geen uitleg of spelregels. Iemand hoeft niets te begrijpen om te genieten van een warme kruik of een stukje stroopwafel. Dat verkleint de kans op frustratie of onrust. In de praktijk zien wij dat bewoners die anders stil zijn, tijdens een zintuigenmiddag gaan glimlachen, zingen of vertellen. De prikkels moeten wel gedoseerd zijn, want te veel tegelijk werkt averechts.
Een zintuigenmiddag duurt bewust niet lang, omdat de aandacht en de energie van veel bewoners beperkt zijn. Wij houden meestal een compact programma aan met een rustige opening, een middenstuk met de belevingen en een kalme afsluiting. Tussendoor zijn er pauzes zonder nieuwe prikkels, bijvoorbeeld met een kopje koffie. De precieze duur stemmen wij af op de groep en op het dagritme van de afdeling. Een groep met gevorderde dementie heeft baat bij een korter en zachter programma. Bewoners in een aanleunwoning kunnen vaak langer genieten van muziek en gezelligheid. Ook de tijd rond het eten en de verzorging speelt mee. Samen met de activiteitenbegeleiding kiezen wij het moment en de lengte die het beste passen.
Geuren die verwijzen naar het huishouden en de keuken van vroeger scoren vrijwel altijd goed. Denk aan versgemalen koffie, gebakken uien, boenwas, groene zeep of een pas gebakken appeltaart. Voor bewoners uit het Westland werken de geur van tomatenplanten en van een warme kas vaak verrassend sterk. Bij smaken zijn stroopwafels, drop, zoute haring, advocaat en verse aardbeien vertrouwde favorieten. Seizoensgeuren zoals dennengroen of speculaaskruiden roepen direct beelden van feestdagen op. Wat precies aanslaat verschilt per persoon en per generatie. Daarom leggen wij vooraf ons oor te luisteren bij de begeleiding en de familie. Zo stellen wij een selectie samen die past bij de levensgeschiedenis van de groep.
Ja, zintuiglijke activiteiten zijn juist geschikt voor bewoners die niet meer mobiel zijn of vooral op bed liggen. Wij brengen de belevingen naar de bewoner toe in plaats van andersom. Een geurdoosje, een zacht muziekje, een hapje op een lepel of een handmassage met geurolie werkt ook aan het bed. Onze hosts nemen hiervoor de tijd en stemmen het tempo af op wat de bewoner aankan. Soms is één zintuig al genoeg voor een waardevol moment. Vooraf overleggen wij met de verpleging welke bewoners in aanmerking komen en welke prikkels gevoelig liggen. Familie mag hierbij aanwezig zijn en meedoen. Zo hoeft niemand een zintuigenfeestje te missen.
Hoeveel begeleiding is er nodig tijdens zintuiglijke activiteiten?
Familie is bij een zintuigenmiddag meer dan welkom en vaak zelfs een meerwaarde. Kinderen en kleinkinderen beleven samen met hun vader, moeder, opa of oma iets waar ze later over kunnen napraten. Een geur of een lied roept bij een bewoner een verhaal op dat de familie soms nog nooit had gehoord. Daardoor zien wij regelmatig dat een familiedag voor een zorginstelling wordt opgebouwd rond zintuiglijke activiteiten. Familieleden helpen ook bij het begeleiden, wat de zorgmedewerkers ontlast. Voor bewoners geeft een vertrouwd gezicht naast zich extra veiligheid. Het programma maken wij prettig voor alle leeftijden, dus ook voor kleine kinderen. Zo ontstaat een middag die bewoners, familie en medewerkers verbindt.
De organisatie van een zintuigenfeestje nemen wij volledig uit handen. Het begint met een gesprek over het doel, de groep en de ruimte waarin de middag plaatsvindt. Daarna ontwikkelen wij een concept met een thema, een decor, muziek, geuren, hapjes en materialen om aan te raken. De hapjes en geuren stemmen wij af met de zorg vanwege diëten, slikproblemen en allergieën. Op de dag zelf bouwen wij op, verzorgen onze hosts en het entertainment de belevingen en ruimen wij na afloop weer op. De zorgmedewerkers hoeven alleen bij hun bewoners te zijn. Ons werkgebied loopt van het Westland tot Rotterdam, Den Haag en Delft. Via het contactformulier, telefoon of e-mail plannen wij een eerste gesprek.