Activiteiten voor ouderen in het verzorgingshuis die ritme geven en herinneringen wakker maken

Activiteiten Voor Ouderen In Verzorgingshuis

Activiteiten voor ouderen in een verzorgingshuis doen meer dan de dag vullen: zij geven ritme, brengen bewoners met elkaar in contact en halen herinneringen naar boven die anders verborgen blijven. Activiteitenbegeleiders en vrijwilligers doen daar dagelijks knap werk mee, vaak met beperkte tijd en middelen. Toch merken wij in gesprekken met zorginstellingen in het Westland en de rest van Zuid-Holland dat dezelfde vragen terugkomen. Hoe houd je een weekprogramma afwisselend voor bewoners die sterk van elkaar verschillen? Hoe maak je van een gewone donderdagmiddag een moment waar mensen naar uitkijken? En hoe betrek je familie zonder dat het een verplichting wordt? Op deze pagina beschrijven wij hoe activiteiten in het verzorgingshuis zijn opgebouwd, van het vaste dagritme tot de feestelijke uitschieters. Daarbij leggen wij uit wat beweging, muziek en zintuigen daarin doen. Ook vertellen wij eerlijk wat een externe partij als Make it Awesome toevoegt en wat het zorgteam zelf beter kan blijven doen. Het uitgangspunt is steeds hetzelfde: de bewoner staat centraal, niet het programma.

Activiteiten voor ouderen in het verzorgingshuis: van dagritme tot weekprogramma

Een goed programma van activiteiten voor ouderen in het verzorgingshuis begint bij het ritme van de dag. De ochtend is voor veel bewoners het moment met de meeste energie, dus daar passen bewegingsactiviteiten, de krant bespreken of samen koffie zetten. Na de lunch volgt een rustiger blok, met bijvoorbeeld voorlezen, handwerken of een rustige spelvorm aan tafel. De late middag leent zich voor muziek en gezelligheid, omdat de onrust bij sommige bewoners dan toeneemt en een vertrouwd liedje meer doet dan een ingewikkelde opdracht. Over de week heen wisselt een goed programma af tussen vaste onderdelen en verrassingen. Vaste onderdelen geven houvast: de bewoner weet dat de woensdag de bakochtend is en de vrijdag de muziekmiddag. Verrassingen houden het levend, bijvoorbeeld een themamiddag over de jaren zestig of een zintuigenfeestje met geuren uit de tuin. Belangrijk is dat het programma niet alleen op de grote groep is gericht. Bewoners die niet meer naar de huiskamer komen, verdienen een activiteit op de kamer: een gesprek over foto’s, een handmassage of een kort muziekmoment. Ook het verschil tussen bewoners met en zonder dementie vraagt om variatie in tempo en lengte. Wie het programma opstelt, doet er goed aan om de bewoners zelf te betrekken, want de dame die vroeger in een tuinbouwbedrijf in Naaldwijk werkte, geniet meer van een middag met bloemen dan van bingo. Een weekprogramma is daarmee geen vaststaand rooster, maar een levend document dat meebeweegt met wie er woont en hoe het met hen gaat.

Feestelijke momenten tussen de vaste activiteiten voor ouderen in het verzorgingshuis

Naast het dagelijkse programma hebben bewoners van een verzorgingshuis momenten nodig waar zij naar uitkijken. Een feestelijke middag onderbreekt de routine en geeft gespreksstof voor dagen ervoor en erna. Denk aan een zomerfeest in de tuin met een draaiorgel en een ijskar, een Hollandse middag met oude liedjes en een haring, een kerstviering met een koor of een verjaardag van het huis zelf. Wij organiseren dit soort themafeesten en themamiddagen in het verpleeghuis en verzorgingshuis en merken elke keer hoe groot het effect van kleine details is. Een tafelkleed in de kleuren van vroeger, een geur van versgebakken appeltaart of een ober met een wit schort halen herinneringen naar boven en zetten bewoners aan het praten. Bij het plannen van feestelijke momenten kijken wij naar de duur en de prikkels. Een programma van anderhalf uur met een rustig begin, een hoogtepunt in het midden en een zachte afsluiting werkt beter dan een lange middag vol lawaai. Bewoners die snel overprikkeld raken, krijgen een rustige plek met zicht op het feest, zodat zij erbij horen zonder er middenin te zitten. Ook het personeel en de vrijwilligers horen bij zo’n moment: wanneer zij meezingen of meedansen, voelt het feest voor bewoners als een echt gezamenlijk moment. Een feestelijke activiteit voor ouderen hoeft niet groot te zijn om te werken. Een kleine high tea op de afdeling, verzorgd met dezelfde aandacht, kan net zoveel betekenen als een groot tuinfeest. Het gaat erom dat de dag anders voelt dan gisteren en dat bewoners de volgende ochtend nog iets hebben om over te vertellen.

Beweging, muziek en zintuigen: activiteiten die ouderen in het verzorgingshuis meenemen

Beweging en muziek zijn de twee activiteiten die vrijwel elke oudere in het verzorgingshuis meenemen, ook wanneer praten moeilijk is geworden. Bewegen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Zittend gymnastiek op muziek, een balspel in de kring, een wandeling door de tuin of samen de tafel dekken houden spieren en gewrichten soepel en geven een gevoel van nut. Bewoners die lang in de kas of op het land hebben gewerkt, herkennen bewegingen als planten, snoeien en sorteren en juist die herkenning maakt dat zij meedoen. Muziek werkt nog directer. Een lied van vroeger roept binnen enkele seconden een tijd, een plek en een gevoel op, ook bij mensen met vergevorderde dementie. Daarom bouwen wij muziek in bijna elke activiteit in: als achtergrond bij het bakken, als kern van een meezingmiddag of als verrassing met een muzikant die langs de tafels loopt. De zintuigen vormen de derde laag. Bij een zintuigenfeestje prikkelen wij zien, horen, ruiken, proeven en voelen in één programma: felle kleuren en oude foto’s, herkenbare geluiden, de geur van koffie of zeep van vroeger, een proeverij van kleine hapjes en materialen om aan te raken, zoals wol, hout of zand. Deze belevingsactiviteiten passen wij aan op de groep. Voor bewoners met dementie houden wij het aantal prikkels laag en het tempo rustig, terwijl een groep zonder geheugenproblemen juist een quiz of een gesprek bij de beelden waardeert. Beweging, muziek en zintuigen versterken elkaar. Samen vormen zij de basis van activiteiten voor ouderen die niet alleen leuk zijn, maar ook echt iets doen met het welzijn van de bewoner.

Familie betrekken en wat wij als externe partij toevoegen

Familie hoort bij activiteiten in het verzorgingshuis, maar in de praktijk blijft het bezoek vaak beperkt tot een kopje koffie op de kamer. Een familiedag of een gezamenlijke activiteit verandert dat. Wanneer een kleinkind samen met opa een taart bakt of een dochter met haar moeder danst op een lied van vroeger, ontstaat een herinnering die voor beide kanten waardevol is. Zulke momenten plannen wij op tijden waarop familie kan komen, meestal in het weekend of aan het begin van de avond, met een programma waarin meerdere generaties iets te doen hebben. Voor de kinderen is er iets om aan te raken of te maken, voor de ouderen iets om te herkennen en voor de volwassen kinderen een ontspannen manier om erbij te zijn zonder de druk van een gesprek. Wat voegen wij als externe partij toe? Ten eerste tijd en handen: het zorgteam heeft zijn handen vol aan de zorg zelf en een extra activiteit betekent vaak overwerk. Ons team neemt de voorbereiding, de opbouw, het decor, de catering en het entertainment uit handen, zodat begeleiders er tijdens de activiteit voor de bewoners kunnen zijn. Ten tweede een frisse blik: wij kijken van buiten naar de groep en bedenken thema’s en vormen die binnen de routine niet snel ontstaan. Ten derde ervaring met dementievriendelijke evenementen, waardoor wij weten hoe je prikkels doseert en een programma opbouwt dat niemand uitput. Wat het zorgteam zelf beter blijft doen, is het dagelijkse contact en de kennis van elke bewoner. Die combinatie, jullie kennis en onze uitvoering, maakt activiteiten voor ouderen in het verzorgingshuis tot momenten met effect.

Veelgestelde vragen over activiteiten voor ouderen in verzorgingshuis

Welke activiteiten passen bij ouderen die niet meer goed kunnen lopen?
Veel activiteiten werken prima vanuit een stoel of rolstoel. Zittend bewegen op muziek, een balspel in de kring en handwerk aan tafel vragen geen loopvermogen. Zintuigenactiviteiten met geuren, materialen en proeverijen zijn juist bedoeld voor bewoners die weinig mobiel zijn. Muziek luisteren en meezingen lukt bijna altijd, ook op de kamer. Een gesprek aan de hand van oude foto’s of voorwerpen uit de tuinbouw haalt verhalen naar boven. Bij feestelijke momenten zorgen wij dat rolstoelen een goede plek hebben met zicht op het programma. De activiteit komt dan naar de bewoner in plaats van andersom. Zo doet iedereen mee, ongeacht hoe mobiel iemand nog is.
Voor de meeste bewoners is een activiteit van dertig tot zestig minuten lang genoeg. Bij feestelijke middagen rekken wij dat op tot ongeveer anderhalf uur, maar dan met een rustige opbouw en een zachte afsluiting. Bewoners met dementie hebben baat bij kortere blokken van een kwartier tot een half uur. Belangrijker dan de klok is het gedrag van de groep. Wanneer bewoners onrustig worden of wegzakken, is het tijd om af te ronden. Daarom bouwen wij een programma altijd zo op dat het op elk moment kan stoppen zonder dat het onaf voelt. Een korte activiteit die goed landt, is meer waard dan een lange die halverwege verzandt. Het zorgteam kent de bewoners en geeft het signaal.
Een zintuigenfeestje is een activiteit waarin wij zien, horen, ruiken, proeven en voelen bewust prikkelen. Bewoners krijgen bijvoorbeeld oude foto’s en kleurrijke decors te zien, herkenbare geluiden en liedjes te horen, geuren van vroeger te ruiken, kleine hapjes te proeven en materialen als wol of hout aan te raken. Elke prikkel opent een deur naar een herinnering of een gesprek. Het feestje is geschikt voor vrijwel alle ouderen, ook wanneer praten moeilijk is. Voor bewoners met dementie doseren wij de prikkels en houden wij het tempo laag. Voor bewoners zonder geheugenproblemen voegen wij een quiz of een gesprek toe. De opzet past in een huiskamer of in een grotere zaal. De inhoud stemmen wij af op de achtergrond van de bewoners.
Begin met een moment waarop familie werkelijk kan komen, zoals een zaterdagmiddag of het begin van de avond. Kies een activiteit waarin familieleden iets te doen hebben, want alleen toekijken voelt ongemakkelijk. Samen bakken, samen zingen of samen een quiz doen werkt beter dan een optreden. Nodig gericht uit met een concrete beschrijving van het programma. Geef kinderen en kleinkinderen een rol, bijvoorbeeld bij het uitdelen van hapjes. Zorg voor rustige plekken waar een bewoner en familie zich even kunnen terugtrekken. Vraag familie na afloop wat zij ervan vonden en gebruik dat voor de volgende keer. Een familiedag voor de zorginstelling organiseren wij van uitnodiging tot afsluiting.
Muziek is een van de weinige activiteiten die bij dementie tot in een laat stadium werkt. Een lied van vroeger roept direct een gevoel en een tijd op, ook wanneer namen en data verdwenen zijn. Bewoners die nauwelijks meer praten, zingen vaak wel mee. Wij kiezen muziek uit de jeugd van de bewoners en houden het volume rustig. Een muzikant die langs de tafels loopt, werkt beter dan een luid podium. Korte blokken met herhaling geven houvast en voorkomen dat bewoners de draad kwijtraken. Het zorgteam ziet vaak dat bewoners na een muziekmoment rustiger en vrolijker zijn. Muziek is daarom de basis van bijna elk dementievriendelijk evenement dat wij organiseren.
Wat doet Make it Awesome anders dan de eigen activiteitenbegeleiding?
Dat hangt af van de groep en van wat het huis aankan. Een vast ritme van één feestelijk moment per maand geeft bewoners iets om naar uit te kijken zonder dat het gewoon wordt. Seizoenen bieden natuurlijke aanleidingen: een lentemiddag met bloemen, een zomerfeest in de tuin, een herfstproeverij en een kerstviering. Daarnaast zijn er de eigen mijlpalen, zoals verjaardagen van bewoners of een jubileum van de instelling. Tussen de grote momenten door houden kleine verrassingen het levend. Te veel feest achter elkaar werkt averechts, omdat bewoners dan overprikkeld raken. Wij adviseren graag over een jaarkalender die past bij de bewoners en het team. Zo blijft elk feest bijzonder en blijft het personeel het ook leuk vinden.
Ja, een activiteit hoeft niet groot te zijn om effect te hebben. Voor een kleine afdeling of een huiskamer met een handvol bewoners maken wij een programma op maat. Denk aan een high tea met muziek, een bakmoment aan de eigen tafel of een zintuigenfeestje in de huiskamer. Het decor blijft klein en past bij de ruimte. Het tempo stemmen wij af op de bewoners die er wonen. Een kleine groep heeft als voordeel dat elke bewoner persoonlijke aandacht krijgt. Ook meerdere kleine afdelingen op één dag zijn mogelijk, zodat niemand hoeft te verhuizen naar een grote zaal. Bel 06 1537 52 53 of mail info@make-it-awesome.nl om de mogelijkheden te bespreken.