Activiteiten in het verpleeghuis die bewoners echt raken en het dagritme kleur geven
Activiteiten Verpleeghuis
Activiteiten in het verpleeghuis geven de dag van bewoners structuur, afwisseling en iets om naar uit te kijken. Toch merken activiteitenbegeleiders vaak dat het vaste aanbod op een gegeven moment sleets wordt: dezelfde bingo, dezelfde zangmiddag, dezelfde gezichten aan tafel. Bewoners met dementie haken af zodra iets te ingewikkeld wordt, terwijl vitale bewoners juist meer uitdaging zoeken. Op deze pagina zetten wij op een rij welke soorten activiteiten er zijn voor een verpleeghuis, hoe je ze afstemt op de mensen die er wonen en hoe wij als evenementenbureau uit Maasdijk activiteiten op locatie organiseren. Make it Awesome werkt voor zorginstellingen in het Westland en de rest van Zuid-Holland, van een themamiddag op een somatische afdeling tot een zintuigenfeestje op een gesloten woongroep. Het uitgangspunt is steeds hetzelfde: een activiteit moet iets losmaken bij de bewoner en niet alleen de middag vullen. Hoe dat in de praktijk werkt, welke keuzes daarbij horen en wat het zorgteam ervan merkt, lees je hieronder.
Vier soorten activiteiten voor het verpleeghuis: muziek, beweging, zintuigen en creatief
Activiteiten voor een verpleeghuis vallen grofweg in vier groepen, elk met een eigen effect op bewoners. Muziek is de bekendste. Een liedje van vroeger opent herinneringen die met woorden niet meer bereikbaar zijn, ook bij bewoners in een vergevorderd stadium van dementie. Denk aan een zangmiddag met een muzikant die repertoire uit de jonge jaren van de bewoners meeneemt, of aan een dansmoment waarbij verzorgenden en bewoners samen een wals maken in de huiskamer. Beweging is de tweede groep. Stoelgymnastiek, een balspel in de kring of een wandeling met een doel, zoals kippen voeren op het terrein, houden spieren soepel en geven bewoners het gevoel dat ze nog iets kunnen. Zintuiglijke activiteiten vormen de derde groep en zijn bij ons een specialiteit. Bij een zintuigenfeestje prikkelen wij zien, horen, ruiken, proeven en voelen tegelijk: een geurstation met lavendel en vers gemaaid gras, een proeverij van hapjes van vroeger, stoffen en materialen om aan te raken. Creatieve activiteiten zijn de vierde groep. Schilderen, bloemschikken met Westlandse bloemen of een bakworkshop op locatie, waarbij de geur van appeltaart door de gang trekt voordat de eerste bewoner een hap neemt. De vier groepen sluiten elkaar niet uit. De sterkste activiteiten in het verpleeghuis combineren ze juist: een themamiddag Hollandse zomer bevat muziek van toen, een lichte beweegronde, geuren van strand en zee en een creatief hoekje met schelpen. Zo raakt één middag verschillende bewoners op verschillende manieren, zonder dat iemand zich buitengesloten voelt of alleen maar toekijkt.
Activiteiten in het verpleeghuis afstemmen op wie er woont
Wie in het verpleeghuis woont, bepaalt welke activiteiten werken. Een somatische afdeling met bewoners die cognitief helder zijn maar lichamelijk beperkt, vraagt om iets anders dan een psychogeriatrische woongroep. De eerste groep wil uitgedaagd worden, meepraten, kiezen. Een quiz over de streek, een proeverij met uitleg of een muziekmiddag met verzoeknummers past daar goed. De tweede groep heeft baat bij herkenning, herhaling en een rustig tempo. Daar werkt een activiteit die niet uitlegt maar laat ervaren: een geur, een melodie, een hand in warm water met rozenblaadjes. Daarom vragen wij vooraf altijd naar de samenstelling van de groep. Hoeveel bewoners zijn rolstoelgebonden? Wie heeft last van slechthorendheid en heeft dus geen baat bij een grote zaal met galm? Zijn er bewoners met een migratieachtergrond, voor wie muziek en eten uit het land van herkomst veel meer losmaken dan een Hollandse meezinger? Ook de achtergrond van de streek telt mee. Voor een verpleeghuis in Naaldwijk of ‘s-Gravenzande zit de tuinbouw in het geheugen van veel bewoners. Een activiteit rond tomaten plukken, de veilingklok en bloemen bossen roept daar gesprekken op die een standaardprogramma nooit bereikt. Het tijdstip is de laatste factor. Vroeg in de middag zijn de meeste bewoners op hun best, aan het eind van de middag neemt de onrust toe. Activiteiten in het verpleeghuis plannen wij dus rond het dagritme en niet andersom. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar het is precies het verschil tussen een middag die energie geeft en een middag die alleen de tijd vult tot het avondeten.
Zo organiseren wij activiteiten op locatie in het verpleeghuis
Onze werkwijze bij activiteiten in het verpleeghuis begint met een gesprek met de activiteitenbegeleider of het teamhoofd. Wat moet de activiteit opleveren? Meer contact tussen bewoners onderling, een rustige middag voor een onrustige afdeling, een moment waarop familie kan aanschuiven? Dat doel bepaalt het concept. Daarna maken wij een voorstel dat past bij de ruimte die er is. Een grote recreatiezaal biedt andere mogelijkheden dan een huiskamer op een gesloten afdeling, waar wij met een klein team en compact materiaal werken. Vervolgens regelen wij alles wat nodig is: decor en aankleding die de sfeer zetten, muziek of een muzikant, materialen voor de zintuiglijke of creatieve onderdelen, hapjes en drankjes die rekening houden met slikproblemen of diëten waar het zorgteam ons op wijst. Op de dag zelf komen wij naar het verpleeghuis toe. Het opbouwen gebeurt terwijl de bewoners hun ochtendritme volgen, zodat de activiteit begint op het moment dat het zorgteam aangeeft. Onze hosts begeleiden de middag, betrekken bewoners die aan de rand blijven zitten en houden het tempo rustig. Verzorgenden kunnen daardoor meedoen in plaats van organiseren. Na afloop ruimen wij op en laten wij de afdeling achter zoals wij die aantroffen. Ons werkgebied is het Westland en de rest van Zuid-Holland, dus ook een verpleeghuis in Delft, Maassluis of Rotterdam bereiken wij vanuit Maasdijk zonder lange reistijd. Van een eenmalige themamiddag tot een reeks activiteiten door het jaar heen: de aanpak blijft dezelfde en het welzijn van de bewoner staat voorop.
Wat begeleiders en vrijwilligers aan onze aanpak hebben
Activiteitenbegeleiders in een verpleeghuis dragen veel op hun schouders. Zij bedenken het programma, regelen de materialen, motiveren collega’s om bewoners naar de zaal te brengen en zijn tijdens de activiteit zelf gastheer, technicus en troostende hand tegelijk. Als wij een activiteit in het verpleeghuis organiseren, nemen wij dat werk voor die middag uit handen. De begeleider houdt de regie over wat er inhoudelijk gebeurt en kent de bewoners als geen ander, wij zorgen dat het concept staat en de uitvoering loopt. Dat geeft ruimte om te kijken wat een activiteit met bewoners doet. Welke mevrouw begint te neuriën bij een bepaald nummer? Welke meneer die anders nooit reageert, pakt de kwast? Die observaties zijn goud waard voor het zorgplan en je ziet ze alleen als je niet tegelijk de koffie hoeft in te schenken. Vrijwilligers spelen een vergelijkbare rol. Veel verpleeghuizen in het Westland draaien op een trouwe groep vrijwilligers die wekelijks komt. Wij betrekken hen graag bij de activiteit, met een duidelijke taak en een korte briefing vooraf, zodat zij zich onderdeel voelen van het geheel. Ook een vrijwilligersfeest als bedankje kunnen wij verzorgen. Daarnaast werken wij met coaching en activatietrajecten voor zorgteams. Wanneer verzorgenden ontdekken waar hun eigen natuurtalent zit, in contact maken, in humor of in rust brengen, nemen zij dat mee naar de activiteiten die zij zelf organiseren. Events en coaching versterken elkaar zo. Een activiteit in het verpleeghuis is dan geen los moment meer, maar onderdeel van een manier van werken waarin bewoners en medewerkers elkaar beter begrijpen.
Veelgestelde vragen over activiteiten verpleeghuis
Welke activiteiten zijn geschikt voor bewoners van een verpleeghuis met dementie?
Bewoners met dementie reageren het sterkst op activiteiten die niet uitleggen maar laten ervaren. Muziek uit hun jonge jaren staat bovenaan, omdat melodieën lang in het geheugen blijven hangen. Zintuiglijke activiteiten werken ook goed: geuren van vroeger, zachte stoffen, een proeverij van bekende smaken. Beweging in de kring op een rustig tempo houdt bewoners betrokken zonder druk. Creatieve activiteiten slagen als het resultaat niet belangrijk is en het doen centraal staat. Kleine groepen zijn beter dan een volle zaal, want prikkels stapelen snel op. Wij houden het programma kort en herhalen bekende elementen, zodat bewoners houvast hebben. Een verzorgende die de bewoners kent, blijft altijd in de buurt om signalen op te vangen.
Hoe lang mag een activiteit in het verpleeghuis duren?
Een activiteit in het verpleeghuis duurt bij voorkeur niet langer dan een uur tot anderhalf uur. Bewoners met dementie verliezen na een half uur vaak de aandacht, dus wij bouwen het programma op in korte blokken. Elk blok heeft een ander accent: eerst muziek, dan iets om te proeven, daarna een rustig moment. Tussen de blokken is ruimte om naar het toilet te gaan of even weg te lopen. Voor een somatische afdeling kan een activiteit langer duren, omdat bewoners zelf aangeven wanneer het genoeg is. Een themamiddag met familie erbij rekken wij soms op tot twee uur, met een duidelijk einde. Het zorgteam bepaalt uiteindelijk de grens. Wij passen de lengte aan op wat het rooster en de bewoners aankunnen.
Kunnen jullie activiteiten organiseren op een gesloten afdeling?
Ja, wij organiseren regelmatig activiteiten op gesloten afdelingen van verpleeghuizen. De aanpak verschilt van een activiteit in de grote zaal. Wij komen met een klein team en compact materiaal, zodat de huiskamer herkenbaar blijft. Deuren blijven dicht en wij stemmen vooraf af wie in en uit mag lopen. De activiteit is kort, rustig en gericht op één of twee zintuigen tegelijk. Een muzikant met een gitaar of een geurtafel werkt beter dan een luid optreden met versterker. Verzorgenden blijven in de kamer en kennen de bewoners, wij volgen hun signalen. Zo wordt een zintuigenfeestje op de gesloten afdeling een moment van rust en contact in plaats van een bron van onrust.
Wat is het verschil tussen een themamiddag en een zintuigenfeestje?
Een themamiddag draait om een sfeer die door de hele middag heen loopt. Denk aan een Hollandse kermis, een tropische middag of een terugblik op de jaren vijftig, met decor, muziek, hapjes en een programma dat bij het thema past. Bewoners stappen als het ware een andere wereld binnen. Een zintuigenfeestje is kleiner en intiemer. Het richt zich bewust op zien, horen, ruiken, proeven en voelen, meestal in de huiskamer en in een kleine groep. Het tempo ligt lager en er is geen vast programma, bewoners kiezen zelf waar zij bij blijven hangen. Een themamiddag past bij een recreatiezaal met veel bewoners en familie, een zintuigenfeestje bij een woongroep met dementie. Beide vormen kunnen wij ook combineren, met een rustige zintuigenhoek naast het drukkere deel.
Hoe betrekken jullie familie bij activiteiten in het verpleeghuis?
Familie maakt een activiteit in het verpleeghuis vaak waardevoller, zowel voor de bewoner als voor de bezoeker. Wij adviseren daarom om bij een themamiddag of familiedag bewust ruimte te maken voor kinderen en kleinkinderen. Zij helpen bij een creatieve activiteit, schuiven aan bij de proeverij of dansen met hun vader of moeder op een bekend nummer. Voor veel families is dat een van de weinige momenten waarop het contact weer licht en ongedwongen voelt. Ons programma biedt daarom verschillende generaties iets te doen. Ook een rustige hoek is nodig, voor bewoners die het drukke deel niet aankunnen. De uitnodiging en de communicatie stemmen wij af met het zorgteam. Zo weet de familie vooraf wat zij kunnen verwachten en hoe laat het begint.
Wat hebben jullie nodig van het zorgteam om een activiteit te organiseren?
Wat hebben jullie nodig van het zorgteam om een activiteit te organiseren?
Kunnen activiteiten in het verpleeghuis ook buiten plaatsvinden?
Activiteiten in het verpleeghuis kunnen zeker ook buiten plaatsvinden, zolang het terrein en het weer meewerken. Een tuin of binnenplaats leent zich goed voor een zomerse themamiddag met muziek, een ijskar en schaduwplekken. Bewoners in een rolstoel hebben verharde paden nodig en een plek uit de wind. Wij plannen buitenactiviteiten altijd met een alternatief binnen, zodat een regenbui de middag niet bederft. De overgang naar buiten is op zichzelf al een beleving voor bewoners die weinig buiten komen. Geuren van bloemen, de wind op de huid en het geluid van vogels prikkelen de zintuigen vanzelf. Voor een verpleeghuis in het Westland kunnen wij zelfs iets doen met kasplanten of bloemen uit de streek. Warmte, zon en voldoende drinken houden wij nauwlettend in de gaten.
Hoe zorgen jullie dat een activiteit niet te veel prikkels geeft?
Overprikkeling voorkomen begint bij de opzet van de activiteit. Wij kiezen per onderdeel voor één of twee zintuigen, nooit voor alles tegelijk. Het geluidsniveau houden wij laag en muziek blijft akoestisch of zacht versterkt. Licht is warm en gelijkmatig, zonder flitsen of snelle wisselingen. De ruimte krijgt een rustige hoek waar bewoners zich kunnen terugtrekken zonder dat zij de activiteit helemaal verlaten. Onze hosts werken met een rustig tempo en nemen de tijd voor elke bewoner. Verzorgenden herkennen signalen van onrust eerder dan wij, dus wij spreken vooraf af hoe wij daarop reageren. Als een bewoner het genoeg vindt, is dat prima en helpen wij die persoon rustig terug naar de eigen kamer.